Το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου: ένα ξενοδοχείο που έγινε σπίτι για παιδιά
Ακολουθήστε την ιστορία του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου: από το Prinkipo Palace του Vallaury στη δωρεά της Ελένης Ζαρίφη και στις ζωές των παιδιών.
5 στάσεις · Μια διαδρομή στη μνήμη

Ας ανεβούμε νοερά στον λόφο του Χριστού, στην Πρίγκηπο. Ανάμεσα στα δέντρα ξεπροβάλλει το μεγάλο ξύλινο κτίριο του Ορφανοτροφείου. Πριν περάσουμε την πόρτα της ιστορίας του, ας σταθούμε στην παλιά καρτ ποστάλ: το κτίριο, το πράσινο, ο λόφος. Από εδώ αρχίζει η διαδρομή μας.
Ένα ξενοδοχείο περιμένει τους επισκέπτες του
Βρισκόμαστε στο τέλος του 19ου αιώνα. Ο Alexandre Vallaury σχεδιάζει το Prinkipo Palace ως πολυτελές ξενοδοχείο με καζίνο. Το ξύλινο κτίριο προορίζεται για τον κόσμο των παραθεριστών των Πριγκηποννήσων. Η απαιτούμενη άδεια λειτουργίας, όμως, δεν δίνεται. Οι επισκέπτες για τους οποίους χτίστηκε δεν θα φτάσουν ποτέ ως πελάτες του ξενοδοχείου.
Αξίζει να κοιτάξουμε την κατασκευή: τις σειρές των παραθύρων, τις οριζόντιες ξύλινες σανίδες, τις διακοσμητικές λεπτομέρειες. Η τεχνική έκθεση της Europa Nostra και του Ινστιτούτου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων καταγράφει 206 δωμάτια στο κύριο κτίριο. Μια ολόκληρη μικρή πολιτεία από ξύλο, έτοιμη να αποκτήσει διαφορετική ζωή.
Η πόρτα ανοίγει για τα παιδιά
Η Ελένη Ζαρίφη αγοράζει το ακίνητο και το προσφέρει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για να χρησιμοποιηθεί ως ορφανοτροφείο. Το 1903 αρχίζει η νέα του αποστολή. Οι χώροι που είχαν σχεδιαστεί για μια πολυτελή διαμονή γίνονται στέγη για παιδιά που χρειάζονται φροντίδα.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη στροφή της ιστορίας μας: μια δωρεά αλλάζει τον σκοπό ενός κτιρίου. Το όνομα Prinkipo Palace παραχωρεί τη θέση του, στη μνήμη της κοινότητας, στο Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου.
Μια καθημερινότητα πίσω από τα παράθυρα
Για έξι και πλέον δεκαετίες, το ίδρυμα προσφέρει φιλοξενία και εκπαίδευση. Σύμφωνα με την ιστορική αναφορά του Πατριαρχείου, περίπου 5.800 ορφανά περνούν συνολικά από τη φροντίδα του. Αίθουσες, βιβλιοθήκη και εργαστήρια συνδέουν τη στέγη με τη μάθηση και την προετοιμασία για την ενήλικη ζωή.
Ας κρατήσουμε για λίγο αυτόν τον αριθμό. Αντιστοιχεί σε χιλιάδες ξεχωριστές διαδρομές. Η καρτ ποστάλ μάς δείχνει την εξωτερική όψη· οι ζωές εκείνων που έμειναν εδώ είναι το ανθρώπινο περιεχόμενό της.
Η λειτουργία σταματά
Το 1964 το Ορφανοτροφείο κλείνει. Η περίοδος της καθημερινής φιλοξενίας των παιδιών σε αυτό το κτίριο ολοκληρώνεται. Αυτή η χρονολογία είναι ένας σταθμός στην ιστορία του τόπου, αλλά δεν σβήνει όσα προηγήθηκαν.
Στη διαδρομή μας, στεκόμαστε σε αυτή την αλλαγή: το ίδιο κτίριο μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία μέσα στον χρόνο. Από σχέδιο ξενοδοχείου έγινε ίδρυμα φροντίδας και, για τη Ρωμιοσύνη, σημείο αναφοράς της συλλογικής μνήμης.
Τι παίρνουμε μαζί μας
Η διαδρομή τελειώνει εκεί όπου άρχισε: μπροστά στην εικόνα του μεγάλου ξύλινου κτιρίου. Τώρα, όμως, πίσω από τα παράθυρα αναγνωρίζουμε μια προσφορά και μια μακρά ιστορία φροντίδας.
Η δική μας σκέψη, καθώς επιστρέφουμε στο σήμερα, είναι απλή: οι τόποι διατηρούν το νόημά τους όταν θυμόμαστε τους ανθρώπους τους. Για την κοινότητά μας, η ιστορία του Ορφανοτροφείου μάς θυμίζει πόση αξία έχει να προσφέρεις σε ένα παιδί ασφάλεια, μάθηση και χώρο να μεγαλώσει.
Τεκμηρίωση · Πηγές & φωτογραφίες
Οικουμενικό Πατριαρχείο — Χαιρετισμός του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη συνάντηση για το Ορφανοτροφείο, 13 Ιανουαρίου 2024: ιστορία του κτιρίου, δωρεά της Ελένης Ζαρίφη και λειτουργία του ιδρύματος. https://ec-patr.org/14/01/09/25/address-by-his-all-holiness-ecumenical-patriarch-bartholomew-during-the-pringipos-greek-orphanage-monitoring-meeting-europa-nostra-europes-7-most-endangered-cultu/
Europa Nostra / European Investment Bank Institute — Prinkipo Greek Orphanage, Technical Report, Ιούλιος 2019, ενότητα «Context and history» και περιγραφή του συγκροτήματος. https://www.europanostra.org/wp-content/uploads/2019/07/7ME-2018-Turkey-Prinkipo-Orphanage-Report.pdf
Φωτογραφία: Ιστορική καρτ ποστάλ του Ορφανοτροφείου στον λόφο του Χριστού. İBB Atatürk Library, Krt_004581, από τη μελέτη των Sema Kızılelma και Miskine Akar (2022), εικ. 7. Ακριβής χρονολογία λήψης και φωτογράφος δεν προσδιορίζονται στην πηγή. https://www.researchgate.net/figure/Bueyuekada-Greek-Orphanage-on-an-old-postcard-Source-IBB-Atatuerk-Library-Krt-004581_fig4_364757653
