Πριν από 84 χρόνια η τουρκική Βουλή ψήφισε τον νόμο 4305. Ο νόμος έπληξε δυσανάλογα τους μη μουσουλμάνους και οδήγησε εκατοντάδες Κωνσταντινουπολίτες σε στρατόπεδα εργασίας.
Στις 11 Νοεμβρίου 1942, στην απογευματινή συνεδρίαση και ύστερα από πολύ σύντομη συζήτηση, η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας ψήφισε τον νόμο αρ. 4305 για τον έκτακτο φόρο περιουσίας, γνωστό στα ελληνικά ως Κεφαλικός Φόρος. Δημοσιεύθηκε την επομένη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Σύμφωνα με τη Μεγάλη Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια της Κωνσταντινούπολης, επίσημος στόχος ήταν να φορολογηθούν τα κέρδη του πολέμου και να περιοριστεί το χρήμα σε κυκλοφορία. Ο νόμος όριζε όμως ότι τα ποσά θα καθορίζονταν από επιτροπές χωρίς δικαίωμα ένστασης. Οι κατάλογοι με τα ποσά αναρτήθηκαν στις 18 Δεκεμβρίου 1942. Ο τότε διευθυντής της Εφορίας της Πόλης, Φαΐκ Οκτέ, παραδέχτηκε αργότερα στα απομνημονεύματά του ότι οι φορολογούμενοι είχαν χωριστεί σε μουσουλμάνους και μη μουσουλμάνους. Παραδέχτηκε επίσης ότι γείτονες με ίδια καταστήματα πλήρωναν εντελώς διαφορετικά ποσά.
Η προθεσμία πληρωμής ήταν 15 ημέρες και τελικά παρατάθηκε ως τις 20 Ιανουαρίου 1943. Όσοι δεν πλήρωσαν είδαν την περιουσία τους να κατάσχεται και να πουλιέται. Στις 27 Ιανουαρίου 1943 αναχώρησε για το Άσκαλε η πρώτη ομάδα 32 οφειλετών, όλοι μη μουσουλμάνοι της Πόλης. Από τον Φεβρουάριο ως τον Σεπτέμβριο του 1943 συνελήφθησαν 1.865 άτομα και 1.229 από αυτούς στάλθηκαν για καταναγκαστική εργασία στο Άσκαλε και στο Ερζερούμ. Στα στρατόπεδα πέθαναν 21 άνθρωποι.
Ύστερα από δημοσιεύματα των New York Times τον Σεπτέμβριο του 1943, η κυβέρνηση άρχισε να κάνει διευκολύνσεις. Στις 15 Μαρτίου 1944 παραιτήθηκε από την είσπραξη των υπόλοιπων οφειλών. Οι ιστορικοί θεωρούν τον Κεφαλικό Φόρο σημείο τομής, που μαζί με τα Σεπτεμβριανά του 1955 και τις απελάσεις του 1964 συρρίκνωσε τις μειονότητες της Πόλης.
Πηγή: Μεγάλη Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια Κωνσταντινούπολης, http://constantinople.ehw.gr/Forms/fLemmaBody.aspx?lemmaid=12204 · Κείμενο νόμου (ΤΒΜΜ), https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc024/kanuntbmmc024/kanuntbmmc02404305.pdf
Φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός, Κοινό κτήμα, μέσω Wikimedia Commons

